Przewodnik po Skåne poza utartym szlakiem. Część 2: Gminy K-P

Kiedy mówi się o Skanii, często na pierwszy plan wyskakuje Malmö. Ale Skania to nie tylko duże miasta! Zapraszam na Przewodnik po Skåne poza utartym szlakiem. (Część druga)

Słowem wstępu – Przewodnik po Skåne jest częścią projektu #NieTylkoSztokholm, w którym:

📍 Schodzimy z utartych szlaków
📌 Nie wjeżdżamy do największych miast szwedzkich
🖍️ Poznajemy najmniejsze wsie i miasteczka, o których zapewne nigdy nie słyszeliście

Przewodnik po Skåne, czyli co dokładnie?

W Skåne znajdują się 33 gminy (kommuny). Szukając ciekawostek, historii i atrakcji miałam jeden cel: nie pominę ŻADNEJ z nich. Na pewno w każdej jest coś wartego zobaczenia i opowiedzenia. Jak zapowiedziałam, tak też się udało zrobić!

Zajrzyj do pierwszej części przewodnika.

Klippans kommun‎

Przewodnik po Skane - Poznaj Skanię

🌋 W Szwecji są wulkany! 🌋

No, dobra. Były – 190 milionów lat temu ich wybuchy ukształtowały znaczną część kontynentu. Dziś można w gminie Klippan zobaczyć skały bazaltowe, pozostałości po tamtych czasach. Skał jest około dwustu. Bazalty to najmłodsze skały wulkaniczne znane w Szwecji i przez to są całkowicie unikatowe w skali kraju. Istnieje cała lista fajniejszych “wulkanów”.

 

🍀 Trochę jak północ, ale to wciąż Skåne 🍀

W Söderåsens nationalpark, parku narodowym, człowiek czuje się jak w zupełnie innej części Szwecji. A wszystko przez ukształtowanie terenu, charakteryzujące się niezwykle głębokimi dolinami. Na niektórych fotografiach park wygląda jak obrazki prosto z Laponii. Najbardziej znaną częścią parku są Klöva hallar, czyli wysokie klify (wręcz urwiska) poprzecinane spływającymi z góry potokami. Zieleń, jeziora i długie wędrówki w dziczy – brzmi jak plan?

 

⛪ Jeden z piękniejszych kościołów w Szwecji ⛪

Dla miłośników architektury punktem obowiązkowym na mapie Skanii powinien być Sankt Petri Kyrka w Klippan. Architektem tej niesamowitej budowli był Sigurd Lewerentz w Kościół ten uważany jest przez wielu za największe osiągnięcie we współczesnej architekturze sakralnej, który uznaniem cieszy się w skali światowej.

 

🎣 Domowa wędzarnia 🎣

W Klippan możecie wpaść na najlepszego wędzonego węgorza w Szwecji.  Dymöllans åleri jest rodzinną… No, właśnie. Węgorzelnią?, która została założona w latach 20. XX wieku w Danii, ale w 1974 roku przeniesiona właśnie tu. Poza wędzonym węgorzem można nabyć też łososie, makrele czy śledzie.

 

🧶 Wełniana tradycja 🧶

Tradycja rodzinnej firmy Klippan Yllefabrik, czyli fabryki wełny z Klippan, sięga 1879 roku. Dziś pracuje tam czwarte i piąte pokolenie! Ich filozofią jest połączenie szwedzkiego wzornictwa z wieloletnią tradycją w dziedzinie tekstyliów. Zajrzyjcie, bo te produkty są po prostu piękne!

 

🌁 Zabytkowe mosty 🌁

Gmina Klippan jest unikatowa pod względem ilości starych, XVII i XVIII-wiecznych mostów łukowych. Najwięcej z nich rozpościera się ponad rzeką Pinn (Pinnån). 

 

🐦 Skånes kommunfåglar 🦅

Zimorodek jest gminnym ptakiem z Klippan.

 

Kristianstads kommun‎

🕳️ Najniższy punkt na mapie Szwecji 🕳️

Miało nie być dużych o miastach, ale ta informacja jest ważna względem caaaałego kraju! Bo to właśnie tu, w Kristianstad, znajduje się najniżej położony punkt na mapie Szwecji. Sveriges lägsta punkt. Punkt ten leży prawie 2,5 metra poniżej poziomu morza. Szwedzi potrafili też fajnie urządzić tę okolicę. Są tam ciekawe tablice informacyjne, na których można przeczytać: stoisz 2,3 metra pod ziemią i nie jesteś mokry, jak to możliwe? A z drugiej strony wszystko jest objaśnione – wiecie, że w 1614 roku, kiedy Kristian IV założył miasto Kristianstad, w tym miejscu woda sięgała wysoko ponad głowę? Koordynaty: N 56° 1.341, E 14° 10.981

 

👻 Najbardziej nawiedzone miejsca w Szwecji 👻

Bäckaskog slott w Kiaby jest uznawane za jedno z najbardziej nawiedzonych miejsc w Szwecji. Podobno nocą po zamkowych korytarzach galopuje Shejk, koń należący do króla Karola XV, który zmarł wkrótce po jego właścicielu. To nie jedyny duch w zamku, a o wielu ponad naturalnych zdarzeniach opowiadali przewodnicy, personel zatrudniony w hotelu, czy goście. Ich wstrząsające relacje można przeczytać w książce “Bland spöken och sägner på Bäckaskogs slott”. 

Bäckaskog Slott to zamek położony między dwoma jeziorami – Ivösjön i Oppmannasjön. Wybudowany został w XIII wieku jako klasztor. Przekształcono go w zamek trzy wieki później. Dziś w zamku znajduje się luksusowy hotel (za noc w nim należy zapłacić ponad 2 tysiące koron!), jest to miejsce wesel, konferencji, koncertów i różnych eventów. Zamek Bäckaskog leży niecałe 20 kilometrów od Kristianstad. 

 

🧗‍♂️ Wspinaczka bez asekuracji 

Kjugekull to obszar objęty programem Natura 2000, który położony jest między dwoma jeziorami – Ivösjön oraz Oppmannasjön. W okolicy znajduje się duża liczba głazów, które od lat uczyniły z Kjugekull znane miejsce dla uprawiających bouldering, czyli formę wspinaczki po zazwyczaj wolnostojących, kilkumetrowych blokach skalnych bez użycia asekuracji liną.

 

🦗 Brama do dzikiej krainy 🟢

Wiem, wiem. Już drugi raz to piszę, że mieliśmy nie zaglądać do miast, ale Naturum Vattenriket tak naprawdę leży już na obrzeżach, a otwiera przepiękną, dziką krainę To miejsce stworzone ku czci otaczającej miasto natury. Wokół miasta Kristianstad stworzono rezerwat biosfery Kristianstads vattenrike. W centrum edukacyjnym Naturum można dowiedzieć się wszystkiego na temat tego obszaru, chronionych i zagrożonych wyginięciem gatunków zwierząt i roślin. Atrakcją dla dzieci będzie możliwość zajrzenia pod powierzchnię wody i obserwację ryb i roślinności. 

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Rycyk jest gminnym ptakiem z Kristianstad.

 

🦆 Plaża i ptaki 🦆

Jeśli lubicie obserwować ptaki, punktem obowiązkowym na mapie jest Äspet naturreservat, położony w morskim krańcu Åhus. Tu znajdziecie świetną Fågeltornet – wieżę do obserwacji.

 

🏛️ Åhus borg – najważniejszy i najstarszy gród 🏛️

Gród, czy wręcz zamek, był jednym z najważniejszych i najstarszych średniowiecznych zamków w prowincji, a jego głównym celem była ochrona wejścia do rzeki Helge.Zamek przez długi czas uważany był za pałac – ostoję – dla duńskiego arcybiskupstwa. Jednak całkiem niedawno, bo w latach 2006-2010, nowy projekt badawczy dał zupełnie inny jego obraz. Wiele wskazuje na to, że zamek powstał już w połowie XI wieku. W takim wypadku byłby to najstarszy kamienny zamek w Skandynawii. Dziś zamek jest ruiną, a na domiar złego, w latach 2010-tych ruiny były przedmiotem regularnych aktów wandalizmu.

 

Kävlinge kommun

⛰️ Budowle megalityczne ⛰️

Gillhög to odrestaurowany grobowiec korytarzowy z okresu neolitu, który znajduje się w kurhanie o średnicy 25 metrów i wysokości około 2,5 metra. Grobowiec powstał około 3300 lat temu p.n.e. i należy do wczesnej “Kultury pucharów lejkowatych” (“Trattbägarkulturen”), jednej z kultur neolitu z kręgu kultur naddunajskich, występującej w Europie między 3700–1900 p.n.e., na terenach Jutlandii, Szwecji, Niemiec, Holandii, Polski oraz części Wołynia i Podola. Dzięki pracom wykopaliskowym, prowadzonym głównie w latach 30 XX wieku, odnaleziono między innymi fragmenty szkieletów , bursztynowe paciorki czy narzędzia krzemienne. Skąd nazwa? Według tradycji kurhan powinien nosić imię wikińskiego wodza, a w tym przypadku był to Erik Gille (gille-hög, gdzie hög to wzgórze). Gillhög znajdziecie w Barsebäck i na zdjęciu poniżej 🙂

 

⚰️ Stare grobowce ⚰️

Hofterupsdösen to dolmen, prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca. Składa się z czterech wielkich głazów wkopanych pionowo w ziemię i jednego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony i formował w pewnym sensie dach. Grobowiec pochodzi z czasów neolitu, a zlokalizowany jest zaraz obok kościoła Hofterups. Ciekawostką jest to, że znajduje się tu… Pokestop, gdzie można znaleźć rzadkie Pokemony.

 

🔪 Czasy wikingów 🔪

W VikingaTider w Löddeköpinge można zarezerwować ciekawe aktywności. Wycieczka z przewodnikiem trwa od 30-60 minut. Podczas wędrówki można dowiedzieć się jak wyglądało miasteczko przed 1000 lat. Inną ciekawą opcją jest “Sagor och myter”. Uczestnicy zasiadają przy płonącym kominku lub ognisku i słuchają opowieści o skandynawskich bogach i podbojach. Na koniec czeka poczęstunek – ciepła zupa i chleb.

 

🏡 Dobre miejsce do mieszkania? 🏡

Sloganem gminy jest “Skånes bästa boendekommun”, czyli najlepsza w Szwecji gmina mieszkalna.

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Kuropatwa zwyczajna (perdix perdix 🙃) jest gminnym ptakiem z Kävlinge.

 

🖼️ Zamek-muzeum 🖼️

Norlindmuseet w zamku Borgeby zostało założone przez Hannę Larsdotter i jej męża, artystę i pisarza Ernsta Norlinda. Choć muzeum to prawdziwe atelier Nordlina, to dzięki Hannie i Ernestowi Borgeby Slott stało się prawdziwym centrum kulturowym.

 

Polskie miasto partnerskie

Miastem partnerskim Kävlinge jest Nowogard.

 

Landskrona kommun‎

 

🏰 Cytadela 🏰

Landskrona slott, zwany również Citadellet, to najważniejszy zabytek w Landskronie. To jedna z najlepiej zachowanych fortec wodnych z XVI wieku w całej Skandynawii. Dobrze zachowany jest nie tylko budynek ale także system fos. Historia zamku rozpoczyna się w 1549 roku, kiedy prawdopodobnie wmurowano kamień węgielny, choć niektóre źródła wskazują, że mógł to być rok 1543. Zamek powstaje w miejscu, w którym wcześniej znajdował się klasztor karmelitów. Budowie czujnym okiem przygląda się duński król Christian III. Dziś można wybrać się tu na wycieczkę z przewodnikiem, który opowie o fascynującej historii zamku. Są też wycieczki tematyczne, np. Spökvandring.

 

⛓️ Ochrona miasta przed atakiem ⛓️

Gråen to sztuczna wyspa, na której zbudowano w 1748 roku fortyfikację w celu ochrony wejścia do portu w mieście Landskrona. Gråen połączona jest z wyspą Gipsön i razem ich powierzchnia zajmuje nieco ponad  80 hektarów. Północna część Gråen jest rezerwatem przyrody i sanktuarium ptaków.

 

💧 Stara wieża ciśnień 💧

Charakterystycznym elementem panoramy miasta Landskrona jest Gamla vattentornet – stara wieża ciśnień.  Ma aż 66 metrów, a wybudowana została w 1904. Nie jest możliwe zwiedzanie, ponieważ w 1992 roku przekształcono wyższe piętra w… Prywatne mieszkania!

 

🏝️ Pośrodku zatoki 🏝️

Niemal na samym środku zatoki Öresund leży urocza wyspa Ven. Wyspa nadaje się idealnie na jednodniową wycieczkę, ale baza noclegowa pozwala na to, by spędzić na wyspie noc. Warto tu zajrzeć do Spirit of Hven, która jest jedną z najmniejszych komercyjnych na świecie – ich największą dumą jest single malt whisky. Na Ven znajdzie się też coś dla miłośników latarni morskich, bo na wyspie są aż cztery: Hakens fyr, Västra fyren, Vens södra udde i Kyrkbackens fyr. Warto też zajrzeć do założonego przez słynnego astronoma Tycho-Brahe obserwatorium astronomicznego Stjärneborg, w którym znajduje się muzeum. Poza tym – uroczy port, kilometry pięknych tras idealnych na pokonanie je rowerami oraz spokój.

 

🎣 Stara wioska rybacka 🐟

W małej wiosce Ålabodarna przyszedł na świat szwedzki poeta, Gabriel Jönssons. Jednym z jego najbardziej znanych utworów jest ”Flicka från Backafall” (“Dziewczyna z Backafall”), co odnosi się do wspomnianej wyżej wyspy Ven, skąd musiała być wybranka. Posłuchajcie: 

Dziś Ålabodarna  to super miejsce na spacer.

 

🎡 I coś dla miłośników starych wiatraków 🎡

Symbolem miasteczka Häljarp jest zabytkowy wiatrak, Häljarps mölla, zbudowany w 1784.

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Ohar (lub podgorzelec, kaczka norowa) jest gminnym ptakiem z Landskrony.

 

Lomma kommun‎

 

⚗️ Klimat jak ze szkoły magii i czarodziejstwa ⚗️

Kiedy widzę stare zamczysko, porośnięte bluszczem w otoczeniu wielkiego ogrodu zawsze zastanawiam się, czy uczą tu obrony przed czarną magią. Zamek w Alnarp i otaczający go park to miejsce wyjątkowe. Wybudowany został w 1862 roku w pięknym stylu renesansu francuskiego. Dziś jest siedzibą Szwedzkiego Uniwersytetu Rolniczego. W ogrodzie botanicznym, który otacza zamek Alnarp, znaleźć można ponad 2500 gatunków roślin! Na terenie parku znajduje się również Skånska lantbruksmuseet – Skańskie Muzeum Rolnictwa.

 

🌊 Długi most i łaźnia 🤽

Przy Bjärreds strand znajdziemy pomost o długości 500 metrów, na końcu którego znajduje się łaźnia i restauracja. Restauracyjne menu zbudowane jest na kuchni szwedzkiej, w oparciu o produkty sezonowe, ale z dodatkiem twistu z kilku europejskich krajów.

 

⛵ Strategiczny punkt dla wikingów ⛵

Borgeby slott w czasach wikingów był niezwykle ważnym ośrodkiem kontroli handlu zarówno na wodzie, jak i na lądzie. Na miejscu obecnego zamku Borgeby istniał tak zwany… Trelleborg. Mówi Wam coś ta nazwa? Słusznie! Bo trelleborg to nie tylko nazwa miasta i gminy, ale również tak nazywane były powstałe na terenie południowej Szwecji i Danii specyficzne budowle, budowane przez wikingów. Te wielkie, okrągłe fortyfikacje nazywano “trelleborgen”, czyli “okrągła twierdza”. 

🪁 Adrenalina 🪁

Jeśli jesteś kite- lub windsurferem to zapamiętaj nazwę Habo Ljung. To najlepsza miejscówka do połączenia wody i wiatru.

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Mewa śmieszka jest gminnym ptakiem z Lomma.

Lunds kommun‎

Przewodnik po Skåne i Lund

 

🔸 Lund 🔸

Lund to urocze miasteczko, położone zaledwie 20 kilometrów od Malmö. Znane jest przede wszystkim z tego, że jest siedzibą Uniwersytetu.

Lunds universitet

regularnie notowanego w rankingach najlepszych uczelni na świecie. Jednak nie tylko to jest ważne, bo sama uniwersytecka architektura jest warta zobaczenia. Najstarszy budynek uniwersytecki to Kungshuset, który wzniesiono w 1584 roku, w której dziś swoją siedzibę ma tu wydział filozofii. Młodszy o prawie 300 lat jest główny budynek uniwersytetu, który uroczyście zainaugurował we wrześniu 1882 król Oscar II. Projekt budynku wykonał szwedzki architekt i malarz Helgo Zettervall. Warto spędzić też trochę czasu w parku, który otacza uniwersytet. Ogromne wrażenie robi też budynek Biblioteki Uniwersyteckiej (Universitetsbiblioteket), której budowę ukończono w 1907 roku. Warto też zajrzeć do muzeum Historii (Historiska museet).

Katedra

Kilka minut spacerem od głównego budynku uniwersytetu, zaraz obok Kungahuset, znajduje się słynna katedra w Lund (Lunds domkyrka). Nie sposób przeoczyć tej budowli w dwoma strzelistymi wieżami o wysokości 55 metrów. Katedra została oddana do użytku w 1145 roku, ale jego budowa trwała od 1104. Obecnie jest jedną z najwspanialszych budowli architektury romańskiej w Europie. W 1234 roku wielki pożar strawił ogromną część katedry do tego stopnia, że po dziś dzień w oryginalnej formie zachowała się jedynie podziemna krypta. Renowacja katedry trwała latami, ale ostatecznie dopiero w XIX wieku udało się usunąć wszystkie ślady zniszczeń. Warto wejść do środka katedry, by zobaczyć spektakularny zegar astronomiczny, który został skonstruowany w 1425 roku.

Skansen

Po drugiej stronie ulicy można znaleźć Friluftsmuséet Kulturen, muzeum na świeżym powietrzu, w którym można zwiedzić około 30 historycznych budynków na przestrzeni różnych epok. Niektóre pochodzą z czasów średniowiecza, inne z początków XX wieku. Na terenie Skansenu organizowanych jest wiele wystaw, wiele z nich dotyczy kultury Szwecji, grup etnicznych, czy szwedzkiej literatury. 10 minut spacerem do katedry znajduje się Ogród Botaniczny (Botaniska trädgården), który funkcjonuje jako fantastyczny park i miejsce spotkań, w którym można spędzić wolny dzień i zorganizować piknik.

🦢 Ptasi raj  🦢

O uroczym Krankesjön mówi się, że jest to ptasi raj. To pod tym względem miejsce unikatowe w skali całego Skåne. Znajduje się tu kilka wież obserwacyjnych, a do najpiękniejszych przeżyć należy majowy zachód słońca u szczytu Almentornet. Samo jezioro znajduje się w granicach rezerwatu przyrody i Revingefältet, który jednocześnie objęty jest programem Natura 2000.

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Pozostając w temacie ptaków. Remiz zwyczajny jest gminnym ptakiem z Lund. 

 

🍒 Wiśniowa Dolina 🍒

Szwedzi lubią uprawiać hanami (花見, dosł. „oglądanie kwiatów”), a dużym uwielbieniem darzą japońskie sakury. W körsbärsdalen (wiśniowej dolinie) w Veberöd można poczuć się przez chwilę jak w Kioto. Trzeba jednak pamiętać, że te wiśniowe drzewka kwitną tylko kilka dni!

 

🏰 Zamek na wyspie 🏰 

Perełka architektoniczna Häckeberga slott powstała z projektu szwedzkiego architekta Helgo Zettervalla (inne jego dzieła to m.in. Bolinderska huset i Norra Latin w Sztokholmie). Zamek położony jest na wyspie, pośrodku jeziora Häckebergasjön. Dziś znajduje się tu hotel. 

 

Osby kommun‎

Przewodnik po Skåne - poznaj Osby kommun

🏎️ Stąd pochodzą najpopularniejsze szwedzkie zabawki 🏎️

Kto nie zna szwedzkich drewnianych zabawek BRIO? Pierwszym prezentem, jaki dostał mój syn od szwedzkich przyjaciół, był drewniany samochodzik Brio. Później też piesek na sznurku i kolejka. To naprawdę superpopularne zabawki, zobaczcie zdjęcia! A firma Brio powstała właśnie tu, w Osby. Fascynującą historię tych zabawek można obejrzeć w Lekoseum.

 

🐰 Gigantyczny królik Lisa i małpa Göran 🙉

Skąd się tam wzięły? Wszystko ma związek z telewizyjnym programem Konstkuppen na SVT. W sześciu różnych odcinkach, sześciu różnych artystów miało za zadanie udać się do sześciu różnych miejsc i zrobić wrażenie na mieszkańcach swoim dziełem. Te wysokie na pięć metrów zwierzęta stworzył artysta Peter Apelgren. Choć reakcje mieszkańców były mocno podzielone to ostatecznie zadecydowano, że po programie królik i małpiszon pozostaną na zawsze w Osby.

Inaugurację Królika i Małpy możecie obejrzeć w relacji.

 

🧶 Najlepiej zachowana przędzalnia wełny tego typu w Skåne.🧶

Przędzalnia wełny w Strömsborg, położona nad rzeką Helge, kilka kilometrów na południowy wschód od Osby, jest jednym z tych małych zakładów, które powstały w XIX wieku dzięki wykorzystaniu energii wodnej. Dzięki Helge å (rzeka) Strömsborgs ullspinneri jest też malowniczo położona!

 

⬛ Czarny kamień ⬛

Niegdyś Svarta Bergen, czyli czarna góra, była ważnym ośrodkiem wydobycia diabazu. W Svarta Bergens arbetslivsmuseum znajduje się otwartym powietrzu, w którym można przejść się po terenie dawnym kamieniołomie, obejrzeć urządzenia takie jak żurawie czy taśmociągi.

 

🧺 Koszyczki znane na świecie 🧺

Poza tym, że gmina była znana z pozyskiwania diabazu, to wyrabiano w Lönsboda drewniane łubianki, które sprzedawane były nie tylko na terenie Szwecji ale również w Anglii i Niemczech. Poza łubiankami wytwarzano też opakowania do serów. Po zamknięciu zakładu produkcyjnego otwarto w budynku muzeum – Korgmuseum.

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Żuraw zwyczajny jest gminnym ptakiem Osby (Osbys kommunfågel).

 

Perstorps kommun‎

Przewodnik po Skane - Perstorps kommun‎

🐟 Las i ryba 🌲

Sloganem gminy jest: “Lasy bukowe i jeziora”. Dlatego w herbie Perstorps Kommun znajdziemy trzy bukwie (owoce buku) i… karpia!

 

🦅 Skånes kommunfåglar 🦉

Głuszec zwyczajny (Tjädern) jest gminnym ptakiem Perstorp (Perstorps kommunfågel).

 

💧 Całoroczne atrakcje wodne 💧

Ugglebadet to kompleks basenowy otwarty cały rok. Miejsce szczególnie polecane rodzinom z dziećmi. Basen olimpijski, zjeżdżalnie, wieże do skoków, a także baseny na zewnątrz w otoczeniu zieleni, gdzie wspaniale zażywa się kąpieli słonecznych.

 

♳ Historia plastiku ♳

Plastens Hus – jedyne w Szwecji (i Skandynawii – podobno) muzeum plastiku. Z wystaw można dowiedzieć się wiele na temat różnego rodzaju tworzysz sztucznych, ale również poznać projektantów, którzy zmienili nasze życia. Sporo miejsca zajmuje też wystawa pokazująca, jak ta gałąź przemysłu rozwijała się w Perstorp.

 

Przewodnik po Skåne, część pierwsza:

Miejsca w Skåne poza utartym szlakiem. Część 1: gminy na litery B-H

Dodaj komentarz