Szwedzki dialekt rinkebysvenska

 Języki mają to do siebie, że ciągle ewoluują. Szwecjofile z utęsknieniem czekają na listę nowych słów (Nyordlistan), które corocznie publikowane są przez magazyn językowy Språktidningen.

To, że w języku potocznym pojawiają się nowe słowa nikogo przecież nie dziwi. Rozwój technologii, a tym samym pojawienie się nowych urządzeń, zapożyczenia z języków obcych – każdy wie, o czym mowa. Jest tu jednak pewna językowa ciekawostka. W Szwecji jednym ze źródeł nowo powstałego słownictwa są dialekty, które tworzą się w dzielnicach zamieszkałych przez imigrantów.

Rinkebysvenska, Rosengårdssvenska, Shobresvenska, Blattesvenska… Wszystkie te określenia nazywane są przez szwedzkich językoznawców wspólnym mianem – Förortssvenska, czyli “szwedzki z przedmieścia”.  Różne nazwy odnoszą się przede wszystkim do geografii. Rinkebysvenska wywodzi się ze sztokholmskiego Rinkeby, a Rosengårdsvenska z Rosengård w Malmö. Ich wspólną cechą jest uproszczenie szwedzkiej gramatyki i bogactwo słów zapożyczonych z języków tych krajów, z których pochodzili przodkowie obecnych mieszkańców tych dzielnic. Są to głównie naleciałości  z języka tureckiego, arabskiego, greckiego, perskiego, serbskiego, syryjskiego czy hiszpańskiego. W förortssvenska pojawia się też wiele słów wywodzących się z  języka angielskiego, prawdopodobnie przez silną identyfikację z afroamerykańskimi muzykami hip-hopowymi.

Takie określenia pojawiają się też w wielu innych europejskich metropoliach, w których powstały podobne dzielnice, zamieszkałe przez imigrantów, m.in. kebabnorsk w Oslo, perkerdansk w Kopenhadze, czy kanak Sprak w niemieckich miastach.

Kilka przykładów förortssvenska:

Abou

… to chyba najczęściej używane słowo w “szwedzkim z przedmieścia”. Jest ono bardzo przydatne, ponieważ może oznaczać… praktycznie wszystko. Najczęściej jednak jest używane jako wzmocnienie wypowiedzi, np. Abou där borta står några gussar (czyli: patrz, tam stoi kilka dziewczyn). Inny przykład: Du är keff abou (czyli: jesteś bardzo złą osobą). “Abou” w tym przypadku jest używany do podkreślenia przymiotnika “keff” (patrz niżej), nadając mu silniejszy sens, podobnie jak słowo “väldigt”. Może też oznaczać po prostu “wow”

Aina

… czyli pogardliwe określenie dla policji. Wywodzi się od słowa aynasız z języka tureckiego.

Banga

… czyli bać się.

Baxa

jest czasownikiem i oznacza kraść. Używane głównie w Sztokholmie (Rinkebysvenska). Idąc dalej – baxare to złodziej.

Beckna

… czyli sprzedać coś. Zazwyczaj coś nielegalnego.

Brorsan

Lub bre. Dosłownie oznacza brata ale używane jest do określenia swojego przyjaciela, dobrego ziomka, kumpla, Gościa przez wielkie G. Kogoś, kogo bardzo szanujemy.

Chilla

lub softa – czasowniki zapożyczone z języka angielskiego. Odpowiednik szwedzkiego “ta det lungt”, czyli wyluzuj. Na spokojnie.

Fett

Wzmacnia przymiotnik, jest odpowiednikiem słowa “bardzo” (“väldigt”). Fett bra, fett snyggt, fett coolt, fett mycket.

Gitta

… czyli uciekać, iść sobie swoją drogą, odejść. Pochodzi od tureckiego gitmek. Może też zostać użyte do określenia kierunku, w którym się ktoś udaje, np. Vi gittar till T-Centralen (czyli ruszamy na Dworzec Centralny).

Gola

Ma dwa znaczenia. Może oznaczać np. doniesienie na policję lub przekazywanie komuś plotki.

Guss/Guzz

… czyli dziewczyna. Słowo to ma swoje korzenie w Turcji, a pochodzi dokładnie od tureckiego kız.

Haram

… oznacza coś zakazanego. Wzięło się z języka arabskiego, a określa wszystko, co w Islamie jest zakazane (jest przeciwieństwem słowa halal, czyli tego co jest nakazane).

Jalla

Chodź, pospiesz się. Od arabskiego słowa “yalla” (ya Allah).

Keff

Oznacza coś/kogoś złego lub negatywnego.

Lax

Wbrew pozorom nie oznacza to jedynie łososia. W förortssvenska słowa lax używa się by określić “tysiąc koron”.

Losos_lax

Len

Może oznaczać zarówno twojego ziomka, jak i zostać użyte jako słowo “wypełniające” zdanie, na przykład: Ey len, ska vi gitta?

Para

… to pieniądze, a wywodzi się z języka serbskiego.

Shu

… to sposób na przywitanie i oznacza to samo, co hej.

-ish

często do różnych słów dodawana jest taka właśnie końcówka. W ten sposób powstają na przykład takie konstrukcje: ”Shu len, vad händish?” Vad händish wzięło się od vad händer, czyli “co tam?”, “co słychać?”.

vadhandish

Chcesz więcej?

  • Tutaj możesz przeczytać, co znalazło się na Nyordlistan w roku 2016
  • Z kolei tutaj możesz przeczytać o niebezpiecznych miejscach w Szwecji. Na liście są właśnie przedmieścia większych miast

 

Zajrzyj na vloga!

Rinkebysvenska
Rinkebysvenska na YouTube

Dodaj komentarz