Z perspektywy serca – czyli słów kilka o Selmie Lagerlöf

Słaba fizycznie, chorowita ale silna psychicznie i duchowo. Do bólu religijna a jednocześnie nie odrzucająca miłości lesbijskiej w bardzo pruderyjnych czasach. Uwielbiała podróże po świecie i Europie lecz nade wszystko kochała rodzinne gniazdo Mårbacka. Pierwsza kobieta, która otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Bez wahania oddała pieniądze z nagrody, by odzyskać majątek rodziców. Oto moja ulubiona szwedzka pisarka – Selma Lagerlöf.

Mårbacka_autumn

Naszą wizję świata w dużej mierze budują stereotypy. Szwedzi jawią nam się jako ludzie chłodni, racjonalni i praktyczni. Przymiotnik “szwedzki” niekoniecznie połączymy z określeniem “romantyczny”. Tymczasem jest wiele powodów, dla których należy zmienić takie myślenie o Szwecji. Jednym z nich jest Selma Lagerlöf – jej życie i twórczość.

Lepiej smucić się i kochać, niż żyć bez miłości w weselu

Ta pełna interesujących sprzeczności kobieta przyszła na świat 20 listopada 1858 roku w niezwykle urokliwym miejscu – w pałacu Mårbacka w Värmland. Tam spędziła wczesne dzieciństwo. Dla wątłej, chorowitej dziewczynki i jej pięciorga rodzeństwa najmilszym towarzyszem zabaw była przyroda. Pozwalała śnić na jawie, kształtowała jej wyobraźnię i wrażliwość. Mała Selma dużo i chętnie czytała. Opuściła ten raj na ziemi, kiedy majątek przeszedł w cudze ręce. Lecz w jej sercu pozostał na zawsze. Przyjeżdżała tu jako pisarka w poszukiwaniu weny twórczej. Tu narodził się pomysł jej najbardziej znanej książki dla dorosłych “Gösta Berling” i tu któregoś dnia spotkała krasnoludka, który zainspirował ją do opisania przygód Nilsa, bohatera “Cudownej podróży”.

17500343_1351050408308913_248689283_o

Męstwo i radość to obowiązki życia

Na pewno swego rodzaju męstwem było zmaganie się małej Selmy z chorobą, po której zostało niezbyt sprawne biodro. Ambitna dziewczyna skończyła szkołę i została nauczycielką w Landskronie. Był to jednak krótki epizod w jej życiu, bowiem jej powołaniem stało się pisarstwo. Selma Lagerlöf jest najwybitniejszą przedstawicielką szwedzkiego neoromantyzmu. Panował on w Szwecji w tym samym czasie, kiedy w Polsce i Europie mieliśmy modernizm. Z tym ostatnim łączył go zwrot ku idealizmowi i duchowości. Twórczość Selmy w znakomity sposób odzwierciedlała ducha epoki. Jej utwory pełne były metafizyki, wizjonerstwa, religii i miłości do przyrody.

Kultura, to co zostaje, gdy już zapomnisz to, czego się uczyłeś

Utwory Selmy Lagerlöf cieszyły się niezmiernym powodzeniem. Jej najbardziej znaną powieścią była “Gösta Berling”, w której realizm przeplatał się z elementami snu i baśni. W doskonały sposób utrwaliła w niej codzienne życie szwedzkiego dworku z początku XIX wieku. Malując jego obraz posłużyła się fantastyką i poetyckim nastrojem. W serce czytelnika też niewątpliwie na długo zapada inna jej książka pt. “Tętniące serce”. Przedstawia w niej niezwykle wzruszający opis miłości ojca do córki. Przemiana, jaka dokonuje się w oschłym, zgorzkniałym, prostym chłopie na widok twarzyczki jego nowo narodzonej córeczki jest niesamowita. Wybucha w nim miłość – bezgraniczna, bezwarunkowa i bezkrytyczna. Pisząc o Selmie Lagerlöf nie sposób nie podkreślić jej żarliwej religijności, momentami graniczącej z mistycyzmem. Znalazła ona odbicie przede wszystkim w “Jerozolimie” i “Legendach Chrystusowych”, które pełne są drogowskazów życiowych i moralnych. Jednak bez wątpienia nazwisko pisarki na całym świecie kojarzone jest głównie z opowieścią o niegrzecznym chłopcu Nilsie.

0003KGMLQKOQN4LN-C116-F4

17521911_1351050394975581_1194042784_o

Odbierając Nagrodę Nobla Czesław Miłosz powiedział m.in.: “Jeden z laureatów Nagrody Nobla, czytany w dzieciństwie w znacznym stopniu, myślę, wpłynął na moje pojęcie o poezji i rad jestem, że mogę tutaj o tym powiedzieć. Była to Selma Lagerlöf. Jej Cudowna podróż, książka, którą uwielbiałem, umieszcza bohatera w podwójnej roli. Jest on tym, który leci nad ziemią i ogarnia ją z góry, a zarazem widzi ją w każdym szczególe, co może być metaforą powołania poety…”

To prawda! “Cudowna podróż” jest książką niezwykłą. Możemy pozazdrościć szwedzkim dzieciom tak niebanalnego podręcznika do geografii. Bowiem niesforny Nils przemierza wraz z kluczem dzikich gęsi całą Szwecję, obserwuje jej przyrodę, kulturę, kolejne krainy geograficzne. Opisując z wielką pieczołowitością swoją ojczyznę Selma nie stroniła od patriotycznych nut. Za swą bogatą i różnorodną twórczość w 1909 roku otrzymała Nagrodę Nobla i wkrótce została też powołana w szeregi komisji przyznającej tę zaszczytną nagrodę, czyli Akademii Szwedzkiej.

Nie stworzyła typowej rodziny, gorące uczucie łączyło ją z Sophie Elkan. Taka była Selma… Na pewno nie chłodna, rzeczowa i oschła. Zmarła 16 marca 1940 roku w Mårbacka. Wiele jej utworów doczekało się filmowych ekranizacji.

Anita

Selma i Sophie

elisa-rolle.livejournal.com

Selmę uhonorowano na banknocie dwudziestokoronowym.

f689d944046807ed35fbf3d527622db9

 

Po więcej książkowych inspiracji zajrzyj tutaj.

4 myśli na temat “Z perspektywy serca – czyli słów kilka o Selmie Lagerlöf

  1. Niezwykle ciepły, intrygujący portret szwedzkiej autorki i jej twórczości 🙂 Kto przeczytał jedną lub dwie z jej książek, z dużym prawdopodobieństwem będzie poszukiwał kolejnych. Ja w tym celu wybieram się do “Galerii Książki” w Oświęcimiu, być może za niedługo, gdyż bywamy tam na konferencjach bibliotekarzy. Anitko, mało kto potrafi tak interesująco a zarazem “zwyczajnie” – ludzko pisać o osobach, książkach, problemach… Dziękuję i pozdrawiam serdecznie! 🙂

Dodaj komentarz